Voor miljoenen Iraniërs is 2026 een jaar geweest van ingrijpende onrust en een steeds ernstiger wordende humanitaire crisis. Protesten en harde onderdrukking aan het begin van het jaar werden gevolgd door oorlog, een voorwaardelijk staakt-het-vuren en maanden van toenemende instabiliteit. In september zorgden hernieuwde veiligheidsspanningen en verslechterende economische omstandigheden ervoor dat gezinnen moeite hadden om zelfs maar in hun meest elementaire behoeften te voorzien.

Achter de krantenkoppen gaan mensen schuil wier leven steeds meer wordt beperkt. Gezinnen schrappen essentiële voedingsmiddelen uit hun budget. Sommige kinderen gaan werken om hun gezin te helpen onderhouden, in plaats van naar school te gaan. Uit berichten die Transform Iran bereiken, blijkt dat er lange rijen staan voor brandstof, dat reizen moeilijk is en dat de angst voor diefstal toeneemt, zelfs bij het naar huis brengen van boodschappen.

De crisis draait niet alleen over stijgende prijzen. Voor veel gezinnen gaat het erom hoe ze vandaag de dag kunnen overleven, terwijl er steeds minder overblijft om morgen van te leven.

De protesten, de oorlog en het staakt-het-vuren in Iran in 2026

Iran begon het jaar 2026 te midden van wijdverbreide protesten, zware economische druk en een steeds hardere aanpak van afwijkende meningen door de regering. De verslagen die ons vanuit Iran bereikten, werden steeds gruwelijker. Contactpersonen beschreven ziekenhuizen die overspoeld worden door gewonden en lijken, families die wanhopig op zoek waren naar gearresteerde familieleden, en – aangezien de autoriteiten geen informatie geven over waar vermiste dierbaren naartoe zijn gebracht – families die gedwongen zijn zelf tussen de lijkzakken te zoeken. Anderen worden verhinderd openbare begrafenissen te houden of krijgen te maken met eisen om grote sommen geld te betalen om de lichamen van hun dierbaren terug te krijgen. Medisch personeel dat gewonde demonstranten behandelde, werd het doelwit en geëxecuteerd. Degenen die hun detentie overleefden, vertelden over ernstige fysieke en psychologische martelingen, gedwongen bekentenissen en schijn executies. Een vrouw die bij de protesten betrokken was geraakt, beschreef hoe ze aankwam in een ziekenhuis waar voortdurend gewonde en dode demonstranten binnenkwamen, velen zo onder het bloed dat ze niet te herkennen waren. (Zie voor meer informatie onze gedetailleerde rapporten en ooggetuigenverslagen van eerder dit jaar.)

Tegen deze toch al traumatische achtergrond voerden de Verenigde Staten en Israël op 28 februari aanvallen uit op Iran, waarmee een groter conflict begon dat nog meer ontwrichting teweegbracht in een land dat al te kampen had met grote politieke en economische onzekerheid.

Iran reageerde met aanvallen op Israël, Amerikaanse militaire bases en andere doelen in de regio. Terwijl de gevechten voortduurden, kregen gewone Iraniërs te maken met de gecombineerde gevolgen van onveiligheid, verstoorde handel, sancties en de verslechtering van een economie die het toch al moeilijk had.

Na 40 dagen oorlog werd op 8 april een voorwaardelijk staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran afgekondigd.

Voor veel mensen buiten Iran leek een onderbreking van de gevechten wellicht een kans op verlichting. Maar voor degenen die hadden gehoopt dat het conflict politieke veranderingen zou teweegbrengen, bracht het staakt-het-vuren een ander soort onzekerheid met zich mee.

Het staakt-het-vuren in Iran zorgt voor angst, niet voor opluchting

De algemene sfeer na het staakt-het-vuren was er niet een van opluchting, maar van diepe bezorgdheid, angst en teleurstelling. In tegenstelling tot wat men van buitenaf zou kunnen denken, waren veel mensen niet zozeer geschokt door de oorlog zelf als wel door het feit dat er een einde aan was gekomen.

Verslagen ter plaatse brachten een pijnlijke realiteit aan het licht: zelfs nu de directe gevechten waren gestopt, bleven de mensen bang voor wat er daarna zou komen.

Ondanks alle ontberingen, het geluid van explosies, schade aan huizen en zelfs persoonlijk letsel, geloofden velen van ons dat deze oorlog ons eindelijk naar een punt van bevrijding en vrijheid zou kunnen brengen. Daarom werd de aankondiging van een staakt-het-vuren niet gezien als een teken van troost, maar eerder als het verlies van de hoop die zich in onze harten begon te vormen.

Toenemende angst en onderdrukking in Iran

Ik ben nu banger dan ooit voor onze toekomst, omdat we niet weten wat ons te wachten staat na dit staakt-het-vuren en of het zal leiden tot nog hardere en donkerdere onderdrukking dan voorheen.

In de dagen direct na het staakt-het-vuren in april spraken onze contactpersonen over wijdverbreide angst en onzekerheid. Hoewel de gevechten waren gestaakt, bleef de Islamitische Republiek aan de macht – bekend om haar strenge onderdrukking, misstanden en gewelddadige optreden tegen haar eigen bevolking – en velen vreesden dat de autoriteiten het staakt-het-vuren zouden aangrijpen als een kans om zich te hergroeperen en hun optreden tegen andersdenkenden te intensiveren.

Ook strijders die uit Irak, Libanon en Afghanistan waren gerekruteerd, begonnen op motorfietsen door de straten te rijden, waarbij ze angst en intimidatie zaaiden terwijl ze leuzen als „Haydar” en „Allahu Akbar” scandeerden. Haydar is een Arabisch woord dat „leeuw” betekent en wordt geassocieerd met moed en kracht.

De sfeer bleef in de maanden daarna gespannen. Onze contactpersonen beschreven lege straten waar gewone mensen zelden in het openbaar te zien waren, een toename van het aantal controleposten en een sterke veiligheidsaanwezigheid, waarbij regeringstroepen en aanhangers van het regime zeer zichtbaar waren in de openbare ruimte.

Mijn grootste zorg is nu dat we wellicht opnieuw gedwongen zullen worden om in de schaduw van hetzelfde regime en onder dezelfde omstandigheden te leven, zonder dat er echt iets aan ons lot verandert.

In september ontstonden er opnieuw zorgen over het optreden van de politie en de verantwoordingsplicht, nadat uit videobeelden bleek dat agenten een tiener in Tabriz hadden geslagen en seksueel vernederd. Na publieke verontwaardiging werden zes agenten aangehouden en vervolgens in staat van beschuldiging gesteld. De rechterlijke macht omschreef het incident echter als „ongepast gedrag” en in de gepubliceerde lijst met tenlasteleggingen werd niet expliciet verwezen naar seksueel misbruik. De zaak onderstreept de aanhoudende bezorgdheid over mensenrechtenschendingen door Iraanse veiligheidstroepen, waaronder geweld tegen kinderen, en roept ernstige vragen op over de vraag of de verantwoordelijken daadwerkelijk ter verantwoording zullen worden geroepen.

De toegang tot internet blijft uiterst beperkt. Het contact met teams in het land blijft kort, sporadisch en gaat gepaard met veel ongerustheid. Door deze beperkingen wordt het ook steeds moeilijker om een volledig beeld te krijgen van de gebeurtenissen in het hele land.

Militaire training uitgebreid naar kinderen

Het islamitische regime breidt in het kader van zijn Janfada-campagne de militaire training ook uit naar jongens vanaf 12 jaar, als onderdeel van bredere mobilisatie-inspanningen. Volgens campagnespokesman Sasan Zarei is de training al begonnen voor jongeren van 15 jaar en ouder, en zijn er plannen om het programma uit te breiden naar jongere kinderen. De training omvat naar verluidt gevechtsparaatheid, het verzamelen van inlichtingen, het besturen van drones en het omgaan met schouderwapens, en begint in Teheran, waarna deze naar andere provincies wordt uitgebreid.

De Islamitische Republiek heeft een lange geschiedenis van het rekruteren van kinderen voor militaire doeleinden. Tijdens de Iraans-Iraakse oorlog (1980–1988) werden meer dan 550.000 kinderen naar het front gestuurd, waarbij volgens cijfers van de Iraanse regering, aangehaald door Amnesty International, minstens 36.000 omkwamen. Meer recentelijk heeft Amnesty vastgesteld dat kinderen deelnamen aan gewapende patrouilles van de IRGC en controleposten bemanden, waaronder een 11-jarige jongen die bij een controlepost in Teheran om het leven kwam. De uitbreiding van de militaire training wekt opnieuw de bezorgdheid dat een nieuwe generatie Iraanse kinderen in een gewapend conflict zou kunnen worden meegesleurd.

Executies in Iran: gevangenen protesteren

In juli leidde het stijgende aantal executies tot een buitengewoon protest in de Ghezel Hesar-gevangenis, de grootste gevangenis van Iran. Ten minste 1.500 ter dood veroordeelde gevangenen gingen in hongerstaking nadat zes gevangenen in afwachting van een mogelijke executie naar eenzame opsluiting waren overgebracht. Verschillende mannen naaiden uit protest hun lippen dicht.

Beelden uit de gevangenis laten zien hoe gevangenen in de gangen bijeen staan met borden waarop wordt opgeroepen tot het afschaffen van de doodstraf. Mensenrechtenorganisaties hebben gewaarschuwd voor het toenemende gebruik van de doodstraf in heel Iran.

Opnieuw protesten en spanningen rond de veiligheid van het regime

De spanningen op veiligheidsgebied namen in september opnieuw toe, met name in het zuidoosten van Iran, waar gewapende burgergroeperingen in conflict kwamen met regeringstroepen.

Op 12 september raakten Iraanse veiligheidstroepen en Baloch-militanten verwikkeld in een langdurig vuurgevecht in de buurt van Saravan, in de provincie Sistan en Baluchestan. Iraanse autoriteiten meldden dat drie veiligheidsfunctionarissen waren omgekomen, terwijl een coalitie van Baloch-gewapende groeperingen beweerde dat negen regeringsfunctionarissen waren omgekomen.

Op 23 september braken er opnieuw gevechten uit, toen Hossein Zarifi, een commandant van het Islamitisch Revolutionair Garde Corps (IRGC), omkwam tijdens urenlange confrontaties in Saravan. Het IRGC bevestigde zijn dood, terwijl lokale bronnen meldden dat nog een inlichtingenofficier was omgekomen en ten minste 13 veiligheidsfunctionarissen gewond waren geraakt. Een gewapende groep die zichzelf het „Volksstrijdersfront“ noemt, eiste de verantwoordelijkheid op, hoewel er onenigheid blijft bestaan over de slachtofferaantallen. Lokale berichten maakten ook melding van een sterke militaire aanwezigheid rond het Razi-ziekenhuis in Saravan, bewegingsbeperkingen en ernstige internetstoringen, wat de onveiligheid voor burgers in de regio nog vergrootte.

In dezelfde maand werd een vooraanstaande soennitische geestelijke voor zijn woning in Zahedan doodgeschoten. In de destijds beschikbare berichtgeving waren zijn aanvallers nog niet geïdentificeerd.

Ondertussen bleek uit de protesten en stakingen ter gelegenheid van de vierde verjaardag van de dood van Mahsa Amini dat het verzet tegen de autoriteiten voortduurt. In ongeveer 20 steden in gebieden met een Koerdische meerderheid sloten bedrijven uit protest hun deuren. In de aanloop naar de herdenkingsdag zouden de autoriteiten preventieve arrestaties hebben verricht, gedreigd hebben bedrijven die meededen aan de stakingen te sluiten, en de toegang tot wegen en de begraafplaats van Aichi, waar Amini begraven ligt, hebben beperkt. Er worden op grote schaal controleposten, oproerpolitie en veiligheidsvoertuigen ingezet, terwijl in sommige gebieden het internet werd verstoord. De omvang van deze veiligheidsmaatregelen suggereerde dat de autoriteiten bezorgd waren over de mogelijkheid van hernieuwde landelijke protesten.

In september werden er ook veiligheidstroepen ingezet rond tankstations en op straten in heel Iran, toen de hogere brandstofprijzen van kracht werden. Volgens berichten waren er politie, Basij-troepen en speciale eenheden gestationeerd in talrijke steden, waaronder Teheran, Mashhad, Tabriz en Isfahan. De toegenomen aanwezigheid van veiligheidstroepen droeg bij aan een toch al gespannen sfeer te midden van toenemende economische druk en aanhoudende ontevredenheid onder de bevolking.

Naar verluidt is een heiligdom in Iran in brand gestoken, terwijl de autoriteiten de inzet van de IRGC rond gebedshuizen en andere belangrijke voorzieningen hebben opgevoerd. Religieuze instellingen worden al lange tijd ingezet om het gezag van de Islamitische Republiek te versterken, terwijl uit berichten blijkt dat sommige moskeeën en heiligdommen ook zijn gebruikt om veiligheidspersoneel onderdak te bieden, wapens op te slaan en operaties te ondersteunen tijdens periodes van onrust. Nu de economische druk toeneemt en de frustratie onder de bevolking groeit, zijn sommige locaties die al lang worden geassocieerd met het gezag van het regime ook het doelwit geworden van protest en verzet.

Op 18 september organiseerde de regering een grote bijeenkomst in Teheran om de steun van het volk te tonen, terwijl uit protesten en stakingen elders in het land bleek dat er nog steeds verzet bestaat tegen haar beleid.

De regering overweegt bovendien wetgeving die aanleiding heeft gegeven tot bezorgdheid over verdere beperkingen van het contact met de buitenwereld. Een wetsvoorstel ter bestrijding van infiltratie heeft geleid tot discussie over de mogelijke impact ervan op de communicatie met buitenlandse instellingen, media en internationale organisaties. Het Iraanse kabinet heeft zich zelf verzet tegen een rapport van een parlementaire commissie over het voorstel.

Voor gewone gezinnen zorgen deze ontwikkelingen voor nog meer onzekerheid in een jaar dat toch al moeilijk is.

De economische crisis in Iran: als er niets meer te bezuinigen valt

Zelfs in april verslechterde de economische situatie: de prijzen stegen sterk en er was steeds minder werk. Velen waren hun baan kwijtgeraakt. Voor de gezinnen met wie we spraken, was de druk zo groot geworden dat hun zorgen niet langer alleen betrekking hadden op de veiligheid en de politieke toekomst van het land, maar ook op het voorzien in de meest elementaire behoeften van het dagelijks leven.

In korte telefoongesprekken met dierbaren buiten het land beschreven families de gecombineerde druk van medicijntekorten, behandelingskosten, inflatie, werkloosheid en onveiligheid. Essentiële goederen zijn schaars geworden of plotseling onbetaalbaar. Veel medicijnen zijn nu niet meer verkrijgbaar of kosten een veelvoud van wat ze vroeger kostten. Voor mensen met een chronische ziekte is voortdurende behandeling in sommige gevallen bijna onmogelijk geworden.

Brandstoftekorten en lange rijen bij tankstations maken het dagelijks leven nog moeilijker. In Teheran is zelfs het tanken van de auto een bron van spanning geworden. Een contactpersoon vertelde ons dat hij op 31 augustus getuige was van twee afzonderlijke ruzies bij een tankstation die uitmondden in fysiek geweld, terwijl mensen vol spanning stonden te wachten te midden van een krappere brandstofvoorziening en een verlaagde toelage van 20 liter per tankkaart.

Ook banken sluiten hun deuren, wat nog een bron van angst met zich meebrengt: de vraag of mensen toegang zullen hebben tot hun eigen geld en inkomen wanneer ze dat nodig hebben. De onzekerheid rond brandstof, het bankwezen en andere basisbehoeften zorgt er samen voor dat veel mensen zich steeds machtelozer voelen – onzeker of de dingen waarvan ze afhankelijk zijn om te werken, te reizen, voor hun gezin te zorgen en hun dagelijks leven te regelen, beschikbaar zullen blijven.

Voorwerpen die ooit gemakkelijk verkrijgbaar waren, ontbreken nu of zijn onbetaalbaar geprijsd. Veel gezinnen maken zich zorgen over hoe ze in hun dagelijkse behoeften kunnen voorzien.

In september werd de situatie steeds schrijnender. In de loop van één jaar is de dollar gestegen van ongeveer 100.000 toman naar meer dan 200.000 toman, wat wijst op een scherpe waardedaling van de nationale munteenheid en toenemende druk op mensen wier inkomen geen gelijke tred heeft gehouden met de inflatie.

Achter de waardevermindering van de toman gaan miljoenen individuele levens schuil: een leraar wiens maandsalaris binnen enkele dagen op is; een moeder die gedwongen is haar auto te verkopen om de huishoudelijke uitgaven te dekken; gezinnen die vlees en zuivel uit hun dieet schrappen; een werknemer die de hoop op het kopen van een huis opgeeft; en patiënten die voor de moeilijke keuze staan tussen medicijnen en voedsel.

Mensen schrappen eerst uitgaven voor vrijetijdsbesteding en reizen, daarna kleding en niet-essentiële aankopen, gevolgd door restaurants, sport en aanvullend onderwijs. Maar nu is de economische druk zo groot geworden dat zelfs voedsel en basisbehoeften uit de huishoudbudgetten worden geschrapt.

Een basisschoolleraar die ongeveer 20 miljoen toman per maand verdient, zei dat haar salaris nu niet eens meer voldoende is om de eerste tien dagen van de maand door te komen. Ze legde uit dat sommige gezinnen hun boodschappen nu op afbetaling moeten kopen, omdat ze de basisbenodigdheden niet meer in één keer kunnen betalen. De gezinnen van haar leerlingen kunnen zich geen schoolgerelateerde uitgaven meer veroorloven en kunnen hun kinderen ook niet meer meenemen op schoolreisjes.

Alledaagse bezigheden die vroeger deel uitmaakten van het gezinsleven, worden steeds moeilijker vol te houden. De economische crisis treft niet alleen de armste huishoudens. Voor velen valt er steeds minder meer te bezuinigen. Hun leven krimpt in alle opzichten in om één zorg het hoofd te bieden – namelijk ‘onze magen gevuld houden’ – wat ten koste gaat van hun levenskwaliteit en hun toekomst.

Voedseldiefstal in Iran

Een andere ontwikkeling is de diefstal van basisvoedingsmiddelen.

Een bejaarde vrouw werd omvergereden door motorrijders die het vlees stalen dat ze zojuist had gekocht. Andere contacten melden dat sommige klanten die zich nog wel vlees kunnen veroorloven, dit in verschillende tassen verstoppen om het risico te verkleinen dat ze op weg naar huis het doelwit worden. De artikelen die naar verluidt worden gestolen, zijn geen luxeproducten, maar basisbenodigdheden zoals vlees en zuivel.

Door de economische crisis in Iran gaan kinderen niet naar school

De gevolgen van economische tegenspoed zijn ook in de klas merkbaar.

De onderwijsautoriteiten in de provincie West-Azerbeidzjan hebben gemeld dat 17.848 kinderen en jongeren niet naar school gaan. Van hen zouden er 4.634 werken om bij te dragen aan het levensonderhoud van hun gezin, terwijl armoede werd aangemerkt als de reden waarom nog eens 2.701 kinderen niet naar school gaan. Andere redenen waren onder meer dat ze te ver van school woonden en vroege huwelijken, die beide kinderen kunnen beletten hun opleiding voort te zetten.

Voor kinderen uit gezinnen die moeite hebben om voedsel, vervoer en schoolgerelateerde uitgaven te betalen, kan onderwijs een extra slachtoffer van de economische crisis worden. Sommigen moeten werken om hun gezin te onderhouden. Anderen worden geconfronteerd met praktische belemmeringen om naar school te gaan, met name in gebieden waar het vervoer en de onderwijsvoorzieningen beperkt zijn.

Het verlies reikt verder dan gemiste lessen. Wanneer kinderen het onderwijs verlaten om hun gezin te helpen overleven, kunnen ook hun kansen voor de toekomst afnemen.

Iraanse gezinnen worstelen om te overleven

In september meldden sommige gezinnen dat ze moesten rondkomen met slechts één eenvoudige maaltijd per dag, vaak bestaande uit verdunde soep, brood, aardappelen of rijst. Het dagelijks leven was gereduceerd tot het voorzien in de meest elementaire behoeften om te overleven. Vlees en zuivelproducten waren voor veel huishoudens onbetaalbaar geworden. Naarmate de economische crisis zich verdiepte, werden sommige Iraniërs geconfronteerd met nog wanhopigere keuzes.

Een van de meest verontrustende zichtbare tekenen van die wanhoop is wellicht dat mensen hun eigen nieren te koop aanbieden. Er zijn advertenties te zien met details zoals de bloedgroep en de contactgegevens van de verkoper. We hebben zelfs een foto ontvangen van een man die door de straten loopt met een handgeschreven advertentie waarin hij zijn eigen nier te koop aanbiedt.

De verkoop van nieren is in Iran legaal binnen een gereguleerd systeem en is op zich geen nieuw verschijnsel. Maar tegen de achtergrond van de zich verdiepende economische crisis van vandaag schetsen deze advertenties een schrijnend beeld van de wanhopige keuzes waarvoor sommige Iraniërs staan terwijl ze worstelen met schulden en financiële moeilijkheden.

Voor gezinnen die onder deze druk leven, gaat het niet langer alleen om de vraag hoe de politieke toekomst van Iran eruit zal zien. Het gaat erom hoe ze de volgende dag doorkomen.

Vasthouden aan geloof in onzekere dagen

Maar het verhaal is nog niet voorbij. We blijven bidden en vertrouwen dat de Heer Zijn overwinning zal hebben en dat het verhaal van Iran uiteindelijk de glorie van God zal weerspiegelen.

In tijden als deze is het belangrijker dan ooit om onze blik op Jezus gericht te houden. Ons geloof – onze hoop – ligt niet bij enig regime, enige leider of enige aardse macht. Ons geloof is uitsluitend op Jezus Christus gericht. De kerk in Iran is zich hier terdege van bewust. Te midden van de realiteit van de dagelijkse strijd horen we verhalen over hoop, geloof en moed. De kerk is springlevend, de verlorenen horen het evangelie en bekeerlingen worden gedisciplineerd.

Hoe chaotisch de situatie ook lijkt, God is trouw, soeverein en heeft alles in handen. Hij heeft plannen om Iran voorspoed te brengen en geen kwaad te doen, om de Iraniërs hoop en een toekomst te geven. Wij bidden dat Zijn wil geschiede op aarde – en in Iran – zoals in de hemel. En wij bidden met dankbaarheid, vertrouwend op de vrede van God die alle begrip te boven gaat.

“Wees nergens bezorgd over, maar leg in alles, door gebed en verzoeking, met dankzegging, uw verzoeken voor aan God. En de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, zal uw harten en gedachten in Christus Jezus bewaken. .” Filippenzen 4:6-7

Bid voor Iran en steun gezinnen in crisis

De mensen in Iran hebben jullie gebeden en steun nodig.

In deze tijd van aanhoudende conflicten, toenemende onzekerheid en steeds grotere economische druk blijft gebed een essentiële manier om solidair te zijn met degenen die dagelijks te maken hebben met angst, verlies en onzekerheid. Bid dat de miljoenen Iraniërs die vandaag hun hoop hebben verloren, het evangelie mogen horen en hun hoop mogen vestigen op de Enige die hen nooit in de steek zal laten.

Bid voor gezinnen die moeite hebben om aan voedsel, medicijnen en andere essentiële benodigdheden te komen. Bid voor kinderen wier onderwijs door armoede wordt verstoord, en voor degenen die in angst en onzekerheid leven te midden van aanhoudende veiligheidsproblemen.

Bid alstublieft ook voor onze zendingsteams, die onder moeilijke en veranderende omstandigheden hun werk blijven doen.

Daarnaast kan uw praktische steun onze teams ter plaatse helpen om in realtime te reageren. Er wordt momenteel gewerkt aan het verlenen van humanitaire hulp, traumabegeleiding en de opleiding van evangelisten en zendelingen om gemeenschappen in het hele land te dienen – en zo zorg, hoop en geestelijke steun te bieden waar dat het hardst nodig is.